login  ~  register  ~  lost pass?
Benvenuti a Bonarxcado
 
Comunu de Bonarcadu
Servitzios

spacer

"Su de Bonarcadu no est contu de forredda, ma contu antigu de una bidha, naschia e pesada a s' umbraghe de Cresia, chi po meda tempus, est istetia, podere e amparu de vida de custa comunidade".
(foto)
Custa bidha, chi si agatat a palas de su Montiferru, portat s' imprenta de s' istoria e de sa traditzione.
(foto)
Bonarcadu o po ddu nàrrere mentzus Monarcato, fuit su númene de unu territóriu, possessu de su Zudicau de Arborea, a làcanas cun su Zudicau de Torres. In s' antigoriu po devotzione a sa Madonna, su Zuzi de Arborea, chi aiat fatu pesare su fràigu de una cresiedda, in su propiu logu inue apustis si che diat a pesare sa bidda de Bonarcadu.
In paris cun su fràigu su Zuzi aiat fatu a sa cresiedda de sa Madonna una lassa manna de territórios, massajos e tzeracos.

(foto)

Sa cresiedda, portat su marcu de su tempus antigu, diasi comente si podet bíere de sa fatura de su fràigu e de su materiale impreau. Su de aere atzapau, pagu tempus a commo candu fuint acontzande, una bartza a mosàicu, at fatu pentzare ca in custos logu chi fuit una istatzione de posta romana fraigada asua de unu logu de cultu nuragicu.
Totu custu, diasi comente sos medas nuraghes e tumbas de zigantes chi si agatant in làcanas de Bonarcadu, sunt distimonzos de comente s' ómine at sempre bíviu in custos territórios.

(foto)
(foto)

SU MEDIOEVU

Sa bidha si che est immaniada apustis de candu sunt arribbaos sos Paras camaldolesos, chi ant comintzau a bivere in custos logos po voluntade de su Zuzi de Arborea, a sa metade de su séculu XII, pesandeche unu monasteru e una Cresia manna inditada in sos paperis, po da distinghere de sa cresiedda de Nostra Signora de Bonacatu, cun su númene de "Clesia Nuova".

(foto)

Est possíbbile connòschere s' istoria de sa Cresia e de su Monastériu po mesu de unu documentu de meda importu comente su "Condaghe de Santa Maria de Bonacatu", chi est su rezistru inue sos paras marcaiant sas lassas fatas a su Monastériu e sa amministratzione chi de custas nde fiat de su Monastériu etotu.

(foto)

Sa Cresia Manna, est istetia fraigada in su 1100 po voluntade de su Zuzi Antine de Lacon, Urei de Arborea. Sa Cresia est istetia consacrada in su 1147, e po custu avenimentu fuint acudios in Bonarcadu su Metropolita de Pisa e sos battor Zuzis sardos, in unu atóbiu de meda importu chi benit ammentau comente "Sa Paghe de Bonarcadu"

(foto)

Po mesu de unu acordu cun sa Régula, su Monastériu de Bonarcadu ddu aiant intregau a Santu Zenu, arretzinde de Antine de Lacon sa lassa de sos sartos de " Perda Pertusa" e "Anglona", po mesu de unu autu frimmau su 20 de santuaini de su 1211 in sa lolla de su cunventu de Santa Bibiana.

Totu custu est capitau candu si agataiat solu su primu fràigu de sa Cresia Manna chi apustis, comente est inditau in una iscritura chi si biet ancora in sa pinna de sa Cresia, est istetia immanniada cun duas crocieras e cun una abside noa in su 1242 e intregada a Santu Arromau in onore de su Órdine Camaldolesu.

(foto)

Passande su tempus su Monastériu fuit diventande sempres prus importante e sempre prus arricu po mesu de atras lassas, comente in su 1230 su sartu de Cracchedu, e sete annos apustis duas barcas in su istagnu de Mare Pontis, cun sa possibbilidade de non depere prus pagare s' afoghizu.
Su 1237, est istetiu unu annu de meda importu po sa istoria de Bonarcadu e de totu s' Arborea. Su Paba, chi issaras fuit Gregoriu IX, po sa bona paghe de totus, chi aiat mandau in Sardigna su legau Pontificiu Alessandru, po assignare, a númene de su podere de su Paba etotu, su Regnu de Arborea.


Sa prima die de maju de su 1237, su Legau Pontificiu zaiat a Perdu II s' incàrrigu de su Zudicau de Arborea po mesu de su Vesillu de su Paba e de unu zuramentu de fedeltade.
Intra de sas cosas de prus importu de sa Cresia e de Bonarcadu si depet ammentare fintzes sa visita chi in su 1263 aiat fatu Federicu Visconti Primate de Sardigna po cunfirmare su podere de sa tzitade de Pisa asua de sa Sardigna.

(foto)

Intra de sas cosas de prus importu chi sunt capitadas in Sardigna in su sec. XIV si depet ammentare su Sinodo, fatu in Bonarcadu su 1302 de Nenardu Argal Piscamu de Arborea, chi in custa ocasione aiat pregonau sete costitutziones, chi non si che sunt isperdias.

(foto)

De como a innantis, sos ammentos de su Monastériu sunt sempre prus pagos, cosa chi si faet a cumprendere comente custu importante tzentru de vida tzivile e politica fessit in bia de su iscurigadorzu.

(foto)


In su 400 sa sola cosa de importu est istetia sa preséntzia in Bonarcadu de su Piscamu Elias de Palmas po frimmare su cuntratu chi apustis de sa morte de Eleonora de Arborea aiat fatu diventare su Zudicau de Arborea unu Marcesau.


S' úrtimu Priore camaldolesu de Bonarcadu est istetiu in su 1445, unu tale Frantziscu, apustis de issu sos paras camoldolesos si che sunt andaos po sempre de sa Bidda.

(foto)

Apusti chi sos paras camaldolesos si che fuint andaos, su podere de nominare su priore chi fuit passau de sos Zuzis a sos marchesos de Oristanis e apustis de custos a sos reale de Ispagna e apustis ancora a sos Savoia e a su priore fuit istetiu cunzèdiu su diritu de pigare postu in su Istamentu eclesiasticu.


Su 600 e su 700
A sa metade de su 1600 su númene de Bonarcadu figurat in su contu de sa Gherra de sos Trinta annos, inoghe difatis, pro s' isbarcu frantzesu chi su conte Harcourt, aiat fatu in su 1637 acanta de Oristanis, si che fuit riunia sa cavalleria de su Logudoro e de sa Gallura, chi po venga de su zenerale Zirolamu Comprat, marchesu de Terralba, po Diegu Argal, fuit abarrada chentza fàere nudda.
In su 1652, apustis de sa morte de su priore Antoni Ozanu, su priorau, fuit istetiu assignau a su Metropolita Turritanu chi nde fuit abbarau in podere fintzes a su 1768 candu su Piscamu de Oristanis Luisi Del Carretto, fuit arresurtau a iscrúfere, chi su Priorau fessit cuntzediu a sa populatzione de Bonarcadu creschia intebetantis, apustis de sa mortaza chi aiat fatu sa apeste de su seschentos.
In su seschentos sa bidda de Bonarcadu fuit abbarrada ferta de una apeste mala chi aiat fatu mòrrere anzumai totu sa populatzione, in pagos si fuint salvaos ca si che fuint pigaos in su buscu de Crachedu a monte de sa Bia.
In paris cun sa creschida chi sa bidda at tentu in su seschentos chi aiant pesau in su 1700 una cresia noa "Sa cresia De Santu Trebistianu" numenada aprimu "Cresia de Santa Rughe" de su númene de sos Cunfrades de Santa Rughe chi zestian sa cresia fintzes a su séculu passau.

De su 700 si depet amentare fintzes una atra initziativa de meda importu, unu tale Antoni Mastinu chi aiat fatu pesare, a ispesas suas, unu ponte asua de s' Arriu Mannu, arretzindhe po custu tribàgliu su tìtolu de Cavaglieri.

SU TEMPUS MODERNU

Su prioratu at sighiu a bívere fintzes in su sec. XVIII asuta de su patronau Régiu, fintzes a candu in su 1805, ddu aiant cuntzediu a unu vice Priore azudau de duos predis chi dipendiant de su piscamu de Oristanis.
In custos annos s' arrichesa de sa Cresia, ca mancaiant sos predis, fuit a pagu a pagu isperdindesiche; ma a parte sos contos de s' antigoriu una cosa de meda importu chi fuit e chi est in sa bidda, una cosa chi ancora oe da faet manna in totu sa Sardigna, sa devotzione de sa zente po sa Madonna de su Bonacatu.



Accessibilità

(2 temi)
Sa bidha
Turismu

astonthemes Xoops Themes
Powered by XOOPS 2.0 © 2001-2003 The XOOPS Project

Modified by Polgames